15/12/2016

Một Nghị định, một Thông tư

Năm 2016, thực hiện chủ trương của Chính phủ- quy định rõ những điều kiện kinh doanh ở cấp Thông tư phải đưa lên cấp Nghị định và đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp triển khai áp dụng, Nghị định 73/2016/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, đã được ban hành. Nghị định này thay thế cùng lúc cả 4 Nghị định gồm Nghị định 45/2007/NĐ-CP, Nghị định 46/2007/NĐ-CP, Nghị định 123/2011/NĐ-CP và Nghị định 68/2014/NĐ-CP.

Bộ Tài chính cũng đang dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 73/2016/NĐ-CP. Dự kiến Thông tư này khi được ban hành cũng sẽ thay thế cho một loạt các Thông tư gồm Thông tư 124/2012/TT-BTC, Thông tư 125/2012/TT-BTC, Thông tư 194/2014/TT-BTC.

***

Khách quan nhìn nhận cả quá trình phát triển ngành bảo hiểm, có thể thấy hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm đã được cải thiện rất nhiều, góp phần đáng kể cho sự phát triển của thị trường bảo hiểm. Văn bản Luật khung điều chỉnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm là Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2010, theo đó là các Nghị định của Chính Phủ hướng dẫn Luật, Thông tư của Bộ tài chính hướng dẫn Nghị định. Những Nghị định, Thông tư hướng dẫn sau một thời gian áp dụng lại tiếp tục được sửa đổi, thay thế cho phù hợp hơn với sự phát triển của nền kinh tế xã hội và thị trường bảo hiểm, trung bình khoảng 5-6 năm thay đổi 1 lần, và cho đến trước thời điểm ban hành Nghị định 73, đã có tổng cộng 8 Nghị định, 7 Thông tư liên quan đến hướng dẫn Luật KDBH và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật KDBH (chưa kể các Nghị định, Thông tư, Quyết định của Chính Phủ hướng dẫn về các loại hình bảo hiểm bắt buộc hoặc các loại hình bảo hiểm theo chính sách phát triển kinh tế, an sinh xã hội của Nhà nước khác).

Như vậy có thể thấy thành tựu của công tác xây dựng văn bản hướng dẫn Luật trước đây là sự ban hành kịp thời và có hệ thống, sẵn sàng thay đổi, điều chỉnh để bắt kịp với những thay đổi của nền kinh tế xã hội và thực tế thị trường bảo hiểm. Điều này đã có những tác dụng tích cực trong công tác quản lý và phát triển ngành bảo hiểm. Tuy nhiên, việc tồn tại cùng lúc một số Nghị định cùng hướng dẫn luật, mỗi nghị định hướng dẫn “một số điều” đã gây ra sự phân tán và không thuận tiện cho việc nghiên cứu và áp dụng. Nghị định 73 “Quy định chi tiết thi hành Luật kinh doanh bảo hiểm và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm” đã giải quyết được vấn đề này.

Đánh giá những thành tựu đã đạt được về cải thiện môi trường pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm khi ban hành Nghị định 73 cũng như một số thay đổi các luật khác có liên quan trong thời gian gần đây, có thể thấy những điểm nổi bật sau :

Thứ nhất là việc hợp nhất được các văn bản pháp quy. Trước đây có nhiều Nghị định cùng hướng dẫn Luật KDBH, thì hiện nay Nghị định 73/2016/NĐ-CP đã thay thế cùng lúc cho tất cả các Nghị định đó. Thông tư hướng dẫn Nghị định 73 khi được ban hành cũng sẽ thay thế cho một loạt các Thông tư hướng dẫn các Nghị định trước đó. Có thể thấy được một sự rút gọn đáng kể, loại bỏ được tính rườm rà, phân tán, tạo sự thống nhất và thuận tiện cho việc theo dõi và thực hiện các quy định.

Thứ hai là các quy định pháp lý vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ của Nhà nước, vừa tạo điều kiện để các doanh nghiệp phát triển ổn định. Nhiều quy định về quản lý đã chuyển từ kiểm soát trước sang kiểm soát sau. Trước đây để được thành lập và hoạt động thì doanh nghiệp bảo hiểm hay chi nhánh, văn phòng đại diện cần phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thì mới được cấp giấy phép nhưng sau này thì một số quy định đã chuyển sang kiểm soát sau, sẽ xử phạt nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các quy định. Một số quy định khá thông thoáng như không hạn chế về số lượng chi nhánh, bỏ yêu cầu khi mở thêm chi nhánh phải tăng vốn…Thời gian thực hiện các thủ tục hành chính trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm cũng đã được điều chỉnh theo hướng giảm thời gian xử lý của cơ quan quản lý Nhà nước. Bên cạnh đó cũng có những quy định nhằm tăng cường quản lý Nhà nước, mục đích là để doanh nghiệp phát triển nhưng vẫn phải đảm bảo tính ổn định, ví dụ như: sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới hiện nay phải đăng ký quy tắc, điều khoản, biểu phí trước khi triển khai; các doanh nghiệp phải tách quỹ chủ sở hữu, quỹ chủ hợp đồng; người được bảo hiểm muốn nợ phí phải yêu cầu có tài sản đảm bảo; yêu cầu bắt buộc phải đồng bảo hiểm trên đơn; đại lý 03 năm không hoạt động phải thi lại chứng chỉ…

Thứ ba là tạo được tính đồng bộ giữa hệ thống pháp luật kinh doanh bảo hiểm với các văn bản pháp quy ở những lĩnh vực khác. Nhà nước bỏ chương hợp đồng bảo hiểm trong Bộ luật dân sự 2015 đã tháo gỡ được rất nhiều khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp bảo hiểm, tránh được những sự chồng chéo trong việc áp dụng quy phạm pháp luật, đặc biệt là khi đưa ra xét xử tranh chấp tại tòa án. Các quy định pháp luật trong Nghị định 73/2016/NĐ-CP mới được ban hành cũng được chỉnh sửa để phù hợp với các quy định trong Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, Luật Bảo vệ người tiêu dùng trong đó nổi bật nhất là việc nhất quán với Luật bảo vệ người tiêu dùng khi không bắt doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phải báo cáo sản phẩm bảo hiểm cùng lúc với Bộ Tài chính và Bộ Công thương.

Thứ tư là các quy định quản lý tiệm cận dần với quy định quản lý bảo hiểm, tập quán bảo hiểm quốc tế và phù hợp với các cam kết của Việt Nam. Trong bối cảnh nước ta đang hội nhập quốc tế sâu rộng, hệ thống pháp luật kinh doanh bảo hiểm cũng được đánh giá là dần phù hợp với thông lệ quốc tế và những cam kết, Hiệp định mà Việt Nam là thành viên như WTO, TPP, AIC… khi kịp thời có những quy định về việc bán sản phẩm bảo hiểm qua biên giới, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài tại Việt Nam, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán dự phòng nghiệp vụ và biên khả năng thanh toán…

***

Theo ghi nhận ý kiến từ nhiều lãnh đạo DNBH, có thể thấy cộng đồng doanh nghiệp bảo hiểm đánh giá cao những thành tựu cải tiến văn bản luật nêu ở trên. Hiệp hội và các DNBH cũng mong muốn trong quá trình xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 73, các ý kiến kiến nghị của Hiệp hội bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ được cơ quan quản lý xem xét nghiêm túc, và Thông tư khi được ban hành sẽ có những hướng dẫn rõ ràng, cụ thể, giúp cho thị trường bảo hiểm tiếp tục phát triển.

Link trích dẫn: tại đây.
Ngô Trung Dũng – Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam

Xem thêm