Bảo hiểm nông nghiệp: Một chính sách ưu việt đang quyết liệt đưa vào cuộc sống

Sáng 6/7/2012 tại thành phố Vinh (Nghệ An), Bộ Tài Chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị sơ kết một năm thí điểm Bảo hiểm nông nghiệp theo quyết định 315/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ. Hội nghị có sự tham dự của đại diện 20 tỉnh, thành phố tham gia thí điểm; đại diện các Bộ, ban ngành Trung ương, các tổ chức hiệp hội, các doanh nghiệp bảo hiểm… Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ đã tham dự và chủ trì hội nghị.

Khởi đầu với những kết quả tích cực

Đánh giá về kết quả sau hơn một năm triển khai thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho biết: Bảo hiểm đã thể hiện là một chủ trương ưu việt và đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Trong năm đầu thực hiện thí điểm, đã có 20 tỉnh, thành phố triển khai và đã ký kết hợp đồng bảo hiểm với 98.594 hộ nông dân tham gia (trong đó 88% là hộ nghèo); giá trị bảo hiểm cây trồng, vật nuôi là 959,4 tỷ đồng, phí bảo hiểm 48,7 tỷ đồng. Trong đó, bảo hiểm về cây lúa đang dẫn đầu về số hộ nông dân tham gia, cũng như giá trị bảo hiểm với 93.945 hộ ký kết bảo hiểm, giá trị bảo hiểm bảo hiểm hơn 664 tỷ đồng; bảo hiểm vật nuôi có tổng giá trị được bảo hiểm 74 tỷ đồng; bảo hiểm thuỷ sản có tổng giá trị bảo hiểm 220 tỷ đồng... Số liệu báo cáo sơ kết cho biết, sau hơn một năm số tiền bồi thường bảo hiểm phát sinh là hơn 10,8 tỷ đồng và đã giải quyết bồi thường hơn 4 tỷ đồng, số còn lại các doanh nghiệp bảo hiểm đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị chức năng giải quyết.
Đến nay, mặc dù số hộ dân tham gia bảo hiểm mới chỉ chiếm 3% số hộ thuộc đối tượng bảo hiểm nông nghiệp; diện tích cây lúa bảo hiểm mới chỉ chiếm 2,8 tổng diện tích; số lượng vật nuôi, thuỷ sản tham gia bảo hiểm còn thấp, nhưng đây là kết quả ban đầu tích cực, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội…

Những khó khăn nảy sinh cần sớm tháo gỡ

Mặc dù là loại hình bảo hiểm mới, chưa có nhiều kinh nghiệm trên thế giới, bên cạnh đó lĩnh vực nông nghiệp luôn có độ rủi ro thiên tai, dịch bệnh cao, nhưng bảo hiểm nông nghiệp đã được triển khai khá đồng bộ và quyết liệt. Các cơ chế chính sách đã ban hành thực hiện khá đầy đủ, đồng bộ, tạo điều kiện cơ sở để các địa phương, các doanh nghiệp bảo hiểm tổ chức triển khai đi vào cuộc sống nhanh… Nhưng trong quá trình triển khai thí điểm đã bộ lộ không ít những khó khăn, vướng mắc nảy sinh từ thực tiễn.

Phát biểu tại hội nghị sơ kết một năm thí điểm, nhiều ý kiến của các địa phương cho thấy, trong chăn nuôi trồng trọt luôn có độ rủi ro cao do thiên tai, dịch bệnh, nhưng theo qui định hiện hành (Thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT và Quyết định 3035/QĐ-BTC) thì còn có nhiều loại dịch bệnh thường xảy ra ảnh hưởng đến sản xuất của người nông dân nhưng chưa được đưa vào qui định bảo hiểm như bệnh sâu đục thân, bệnh bạc lá, bệnh đạo ôn (đối với cây lúa); bệnh tụ huyết trùng, bệnh sán lá gan, viêm màng phổi (đối với trâu, bò); bệnh dịch tả, tụ huyết trùng, tụ dấu (đối với con lợn), một số bệnh chưa rõ tác nhân gây bệnh (đối với tôm, cá)… Bên cạnh đó, việc xác nhận bệnh dịch để thực thi bồi thường nhiều nơi còn lúng túng, thiếu tính qui định hướng dẫn cụ thể; mức xác định tỷ lệ bồi thường theo ngày tuổi của tôm còn chưa hợp lý; qui trình bảo hiểm vật nuôi còn thiếu hướng dẫn cụ thể; mức độ bồi thường, mức độ khấu trừ còn chưa phù hợp…

Thúc đẩy tiến độ triển khai đại trà

Ghi nhận qua 15 ý kiến phát biểu đóng góp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ nói rằng, nông nghiệp, nông thôn luôn có một vai trò quan trọng trong nền kinh tế đất nước. Sau 5 năm triển khai Nghị quyết Trung ương 7 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, ngân sách chi cho “tam nông” luôn đứng đầu. Bảo hiểm nông nghiệp là một trong những chính sách ưu tiên, nhằm tạo ra một công cụ dự phòng rủi ro ưu việt trong điều kiện ngành nông nghiệp nước ta nhiều thiên tai, dịch bệnh, nhưng dự phòng rủi ro của người nông dân lại mỏng…

Về kết quả sau một năm triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, Bộ trưởng Vương Đình Huệ đã đánh giá cao sự vào cuộc quyết liệt và tích cực của các Ban chỉ đạo từ trung ương đến địa phương, các doanh nghiệp được chỉ định bảo hiểm (Bảo Việt, Bảo Minh, Vinare) đã sớm đưa chính sách này đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, Bộ trưởng Vương Đình Huệ cũng cho rằng, việc triển khai thí điểm bảo hiểm trong nông nghiệp cũng còn chậm và chưa đồng đều giữa các địa phương. Số hộ dân tham gia chưa nhiều, diện tích tham gia bảo hiểm chưa lớn, số lượng vật nuôi thủy sản tham gia bảo hiểm chiếm tỷ lệ thấp. Bên cạnh những địa phương triển khai quyết liệt ngay từ đầu như: Nghệ An, Bình Thuận, Đồng Tháp, Thái Bình… thì còn một số địa phương việc triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp còn chậm, trong đó có 5 địa phương chưa có hợp đồng bảo hiểm như: Hà Nội, Hải Phòng, Bến Tre, Thanh Hóa, Bình Dương, Cà Mau.

Bộ trưởng Vương Đình Huệ nhấn mạnh: Sẽ sớm nghiên cứu xem xét giải quyết những điểm còn chưa phù hợp trong cơ chế chính sách, trong các qui định hiện hành, để kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc, thúc đẩy tiến độ chương trình thí điểm nhanh hơn, sớm kết kết thúc thí điểm để triển khai đại trà. Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ trực tiếp hỗ trợ ban chỉ đạo các địa phương để thúc đẩy sự vào cuộc quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể trong triển khai bảo hiểm nông nghiệp…

Đối với các doanh nghiệp bảo hiểm tham chương trình bảo hiểm này, Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho rằng: Các doanh nghiệp phải nỗ lực hơn nữa để thúc đẩy chương trình. Tuy đây là một lĩnh vực phi lợi nhuận, nhưng về lâu dài sẽ là cơ hội cho các doanh nghiệp bảo hiểm phát triển các loại công cụ tài chính vi mô, cơ hội để các doanh nghiệp mở rộng thị trường, phát triển đưa vào thị trường các sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp khác./. 

BOX1: Ông Đinh Viết Hồng – Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An: Nghệ An được Ban chỉ đạo Trung ương đánh giá là đơn vị dẫn đầu cả về số lượng, chất lượng và phương pháp tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, quá trình thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn một số vướng mắc, tồn tại. Đó là sự vào cuộc chưa quyết liệt của Ban chỉ đạo một số địa phương. Phần nhiều bà con nông dân chưa đồng tình, thoả mãn về quyền lợi khi tham gia bảo hiểm: phạm vi, quyền lợi bảo hiểm còn hẹp; vẫn còn những vướng mắc, bất cập cần điều chỉnh, bổ sung về qui định; các yêu cầu về điều kiện thực hiện, phạm vi bảo hiểm, quyền lợi bảo hiểm… 

BOX2: Ông Lê Vũ Điều - Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam: Sau 1 năm triển khai thí điểm cho thấy, bảo hiểm nông nghiệp còn gặp nhiều khó khăn và vướng mắc, số nông dân tham gia bảo hiểm còn chưa nhiều... Qua đó có thể thấy việc phát huy vai trò các tổ chức đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội tham gia còn hạn chế.

BOX3: Ông Đỗ Việt Đức – Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách Nhà nước (Bộ Tài chính): Trên cơ sở văn bản đề nghị của các địa phương, Bộ Tài chính đã thẩm định và bổ sung kinh phí chi trả phí thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp cho 3 địa phương là 33,469 tỷ đồng (Vĩnh Phúc 9 tỷ đồng, Nghệ An 7,831 tỷ đồng, Trà Vinh 16,638 tỷ đồng); tạm ứng kinh phí cho tỉnh Sóc Trăng lá 46 tỷ đồng. Năm 2012 và 2013, kinh phí được duyệt cấp hỗ trợ hoạt động ban chỉ đạo các địa phương và Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn để thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp là 25,9 tỷ đồng.

BOX4: Bà Lê Thị Tuyết Hồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Trà Vinh: Thời gian qua Trà Vĩnh đã triển khai quyết liệt nhưng kết quả vẫn chưa cao. Nguyên nhân là do một số cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, chưa phù hợp thực tiễn… các văn bản hướng dẫn còn chậm trong khi trong khi bảo hiểm nông nghiệp là một sản phẩm hoàn toàn mới. Chúng tôi kiến nghị các Bộ, ngành sớm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc  về cơ chế chính sách, điều kiện bảo hiểm, kinh phí để thúc đẩy hiệu quả quá trình triển khai thí điểm.